NSA: ZPI JEDNAK DLA ELEKTROWNI WIATROWYCH

Zintegrowany plan inwestycyjny (ZPI) jest szczególną formą planu miejscowego, a więc aktu prawa miejscowego, który obejmuje obszar inwestycji głównej oraz inwestycji uzupełniającej. ZPI jest uchwalany przez radę gminy na wniosek inwestora, po przeprowadzeniu negocjacji i zawarciu umowy urbanistycznej, określającej zasady i warunki realizacji inwestycji uzupełniającej oraz zobowiązania stron. Skorzystanie z nowego narzędzia lokalizowania inwestycji jest możliwe zarówno na terenach, na których już obowiązują inne plany miejscowe, jak i na obszarach bez wcześniejszych planów miejscowych. Istotne jest, że wejście w życie ZPI powoduje utratę mocy obowiązującej planów miejscowych lub ich części odnoszących się do terenu objętego tym ZPI – art. 37ea ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538 ze zm.), dalej „ustawa”.

Analiza przepisów dotyczących ZPI nasuwała pytanie, czy ZPI może zostać przyjęty dla lokalizacji instalacji OZE obejmujących elektrownie wiatrowe. Okazało się, że jest to złożone zagadnienie, w szczególności w kontekście pierwszego aktu nadzoru dotyczącego możliwości lokalizowania elektrowni wiatrowych za pomocą ZPI. Jak już wcześniej pisaliśmy Wojewoda Opolski, rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 29 kwietnia 2025 r. (IN.VII.743.2.1.2025.MZ), stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w jednej z opolskich gmin w sprawie wyrażenia zgody na przystąpienie do sporządzania zintegrowanego planu inwestycyjnego dla realizacji elektrowni wiatrowych na części obszaru gminy Korfantów. W uzasadnienia aktu nadzoru można było znaleźć dwa ciekawe wnioski. Wojewoda podkreślił, że zintegrowany plan inwestycyjny nie może być uchwalony tylko dla inwestycji głównej – musi obejmować również inwestycję uzupełniającą. Po drugie, zintegrowany plan inwestycyjny nie może obejmować ustaleń dla innych niż inwestycja główna i uzupełniająca terenów. Organ nadzoru uznał, że podjęta uchwała narusza w sposób istotny art. 37ae ust. 2 u.p.z.p. poprzez ustalenie przeznaczenia terenu, które nie jest związane z realizacją inwestycji głównej lub uzupełniającej. [link: https://www.portalprawasamorzadowego.pl/post/zpi-dla-lokalizacji-elektrowni-wiatrowych]

W uzasadnieniu projektu ZPI, którego dotyczyła zakwestionowana uchwała, wskazano, że określono granice obszaru inwestycji głównej, zlokalizowanej w obszarze lokalizacji siłowni wiatrowych oraz granice obszaru inwestycji uzupełniającej, zlokalizowanej w obszarze dróg publicznych. W ramach realizacji inwestycji głównej, w ramach zamierzenia inwestycyjnego założono lokalizację do 6 turbin wiatrowych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz drogami wewnętrznymi, których zdaniem jest zachowanie obsługi komunikacyjnej terenów związanych z realizacją inwestycji w zakresie OZE. Inwestycja uzupełniająca polega z kolei na realizacji infrastruktury drogowej. W ocenie Wojewody załącznik graficzny powinien zostać sporządzony wyłącznie dla terenu inwestycji głównej, tj. dla turbin wiatrowych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną – jako tereny elektrowni wiatrowych oraz realizacji infrastruktury drogowej jako inwestycja uzupełniająca.

Stanowisko przedstawione przez Wojewodę Opolskiego było nie do pogodzenia z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 317, zwanej dalej „u.i.e.w.”). Należy pamiętać, że zintegrowany plan inwestycyjny jest szczególną formą planu miejscowego (art. 37ea ust. 3 ustawy). Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.i.e.w. plan miejscowy, na podstawie którego ma być lokalizowana elektrownia wiatrowa, sporządza się co najmniej dla obszaru położonego w granicach gminy, w której jest lokalizowana elektrownia wiatrowa, znajdującego się w odległości, o której mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że plan miejscowy musi swoim zasięgiem objąć również strefę ochronną od turbiny wiatrowej.

Stanowisko Wojewody zostało następnie potwierdzone przez WSA w Opolu, którym w wyroku z dnia 11 września 2025 r. przyjął, że u.i.e.w. nakazuje lokalizację elektrowni wiatrowych na podstawie planu miejscowego a nie na podstawie jego szczególnej formy. Takiej wykładni prawa stoją na przeszkodzie dalsze przepisy u.i.e.w. Zdaniem Sądu, u.i.e.w. stanowi regulację lex specialis w stosunku do innych przepisów, w szczególności do ustawy. Z powyższego według Sądu wynika, że rada gminy, lokalizując elektrownie wiatrowe, jest upoważniona do uregulowania tej kwestii wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W trakcie jego uchwalania znajdą zatem zastosowanie ogólne procedury przewidziane w u.p.z.p. z modyfikacjami wynikającymi z u.i.e.w. (Rozdział 2 u.i.e.w.) w szczególności: że lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje wyłącznie na podstawie planu miejscowego (por. art. 3 u.i.e.w.), że obszar objęty takim planem miejscowym jest szczegółowo regulowany w art. 4 i nast. u.i.e.w., że w ustawie zmodyfikowano tryb planistyczny (art. 6a i nast. u.i.e.w.). WSA w Opolu przyjął zatem, że gmina, lokalizując elektrownie wiatrowe, nie może tego dokonać korzystając z trybu zintegrowanego planu inwestycyjnego (sygn. akt I SA/Op 479/25).

Stanowisko Wojewody Opolskiego i WSA w Opolu zostało zakwestionowane przez NSA, który w wyroku z dnia 15 kwietnia 2026 r. uchylił zarówno akt nadzoru, jak i orzeczenie sądu administracyjnego (sygn. akt II OSK 7/26).

NSA wskazał, że ZPI stanowi szczególny rodzaj miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 3 u.i.e.w. lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje wyłącznie na podstawie planu miejscowego. Jednocześnie art. 37n ust. 2 ustawy stanowi, że ilekroć w przepisach ustaw lub przepisach odrębnych jest mowa o planie miejscowym lub miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, należy przez to rozumieć również zintegrowany plan inwestycyjny. W konsekwencji lokalizacja elektrowni wiatrowych może nastąpić również na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego. Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w art. 37ec ust. 6 ustawy. Przepis ten odrębnie reguluje sytuację, gdy zintegrowany plan inwestycyjny dotyczy wyłącznie lokalizacji instalacji odnawialnych źródeł energii innych niż elektrownie wiatrowe, co oznacza, że ustawodawca dopuścił możliwość lokalizacji samych elektrowni wiatrowych na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego.

Zdaniem NSA, choć zgodnie z art. 37ea ust. 2 ustawy zintegrowany plan inwestycyjny obejmuje wyłącznie teren inwestycji głównej oraz inwestycji uzupełniającej, to przy lokalizacji elektrowni wiatrowych należy uwzględnić również art. 7 ust. 1 pkt 2 u.i.e.w. Przepis ten wymaga bowiem, aby plan miejscowy przewidujący lokalizację elektrowni wiatrowej obejmował co najmniej obszar położony w odległości określonej w art. 4 ust. 1 tej ustawy, a więc co do zasady w odległości odpowiadającej dziesięciokrotności wysokości elektrowni wiatrowej albo – jeżeli plan przewiduje inną odległość – nie mniejszej niż 700 metrów. Oznacza to, że w przypadku lokalizacji elektrowni wiatrowych na podstawie ZPI zakres inwestycji głównej powinien być określany z uwzględnieniem wymogów wynikających z ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.

Orzeczenie NSA jest prawomocne.

Warto również zauważyć, że nowe możliwości w zakresie lokalizowania elektrowni wiatrowych na podstawie ZPI przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Zakłada on nowelizację ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym m.in. dotyczącą wprowadzenia regulacji dla zintegrowanego planu inwestycyjnego, który przewiduje lokalizację elektrowni wiatrowej (projektowany art. 37ec ust. 5a ustawy). Projekt ustawy został już uzgodniony z członkami Rady Ministrów. Jest on procedowany w trybie odrębnym polegającym na pominięciu konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania. W dniu 9 czerwca 2026 r. projekt został skierowany do rozpatrzenia przez Komisję Prawniczą. Można się zatem spodziewać, że wkrótce projekt nowelizacji trafi do Sejmu.

---

Zainteresował Cię ten temat, masz wątpliwości lub pytania, a może potrzebujesz profesjonalnego wsparcia? Zapraszamy do kontaktu - Sebastian Pięta, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Drozd & Pięta.