top of page

NSA: INTERES PRAWNY W ZASKARŻANIU PLANU OGÓLNEGO GMINY

Zdjęcie autora: Drozd & Pięta
Drozd & Pięta
5 minut temu
4 minut(y) czytania

NSA w pierwszym orzeczeniu dotyczącym planu ogólnego gminy (wyrok z dnia 28 października 2026 r., sygn. akt II OSK 2294/26) zwrócił uwagę na dwa ciekawe zagadnienia. Po pierwsze, odniósł się do charakteru planu ogólnego wskazując, że choć nie przesądza samodzielnie o możliwości realizacji konkretnej inwestycji, wyznacza dopuszczalny zakres przyszłych rozwiązań planistycznych, a jego ustalenia określają normatywne ramy wykonywania uprawnień właścicielskich. Po drugie, orzekł w zakresie możliwości zaskarżenia planu ogólnego przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Zdaniem NSA, naruszenie interesu prawnego może wynikać z normatywnego określenia możliwości przyszłego zagospodarowania terenów sąsiednich, pozostających w bezpośrednim związku z warunkami korzystania z nieruchomości skarżącego.

 

Stan faktyczny sprawy

W analizowanej sprawie nieruchomość skarżącego została objęta w planie ogólnym strefą wielofunkcyjną z zabudową mieszkaniową jednorodzinną, natomiast kwestionowane przez niego ustalenia dotyczą stref planistycznych, obejmujących nieruchomości sąsiednie, na których doszło do zmiany przeznaczenia terenów bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością skarżącego - z szeroko pojętych terenów zieleni na strefę wielofunkcyjną z zabudową mieszkaniową jednorodzinną oraz strefę usługową. Skarżący zaskarżył plan ogólny, wskazując na pogorszenie warunków hydrologicznych, zwiększenie uciążliwości środowiskowych, hałasowych i komunikacyjnych, naruszenie walorów krajobrazowych i rekreacyjnych oraz wpływ ustaleń planu ogólnego na sposób zagospodarowania i wartość jego nieruchomości.


 

Stanowisko WSA w Gliwicach

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 11 czerwca 2026 r. (sygn. akt II SA/Gl 161/26) odrzucił skargę. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, aby jego interes prawny został naruszony zaskarżoną uchwałą w sposób uzasadniający przyznanie mu legitymacji do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.). Przypomnijmy, że zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

 

Sąd stwierdził, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby ustalenia zaskarżonego aktu skutkować miały naruszeniem jakiegokolwiek przysługującego mu prawa podmiotowego. Zdaniem WSA, zaskarżona uchwała nie zmienia przeznaczenia nieruchomości skarżącego, a planistyczna zmiana przeznaczenia terenów sąsiednich nie wpływa bezpośrednio na naruszenie interesu prawnego skarżącego. Przeznaczenie terenów na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej w planie ogólnym nie powoduje zmian w zakresie uprawnień skarżącego wynikających z prawa własności nieruchomości ani nie narusza istoty tego prawa. Nie wkracza również w sferę jego uprawnień rzeczowych do nieruchomości sąsiednich, wobec czego może co najwyżej dotyczyć interesu faktycznego, a nie prawnego w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. WSA podsumował, że w postępowaniu ze skargi na uchwałę w przedmiocie planu ogólnego nie można również rozstrzygać sporów dotyczących korzystania z określonego terenu.

 

Wyrok NSA

Stanowiska WSA w Gliwicach nie podzielił NSA, który uchylił postanowienie Sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Warto zauważyć, że jest to pierwsze orzeczenie Naczelnego Sadu Administracyjnego wydane w sprawie planu ogólnego gminy.

 

W pierwszej kolejności NSA odniósł się do kwestii charakteru prawnego planu ogólnego gminy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że plan ogólny, choć nie przesądza samodzielnie o możliwości realizacji konkretnej inwestycji, wyznacza dopuszczalny zakres przyszłych rozwiązań planistycznych. Jego ustalenia mają znaczenie nie tylko dla przyszłych czynności organów planistycznych, lecz również dla sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości, ponieważ określają normatywne ramy wykonywania przysługujących im uprawnień. Według NSA: „Zasadnicze znaczenie ma zatem nie tylko to, czy ustalenia planu ogólnego bezpośrednio zmieniają sposób korzystania z nieruchomości, lecz również to, czy przez ustanowienie prawnie wiążących ram przyszłego zagospodarowania oddziałują na indywidualną sytuację prawną właściciela. Odmienna wykładnia prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia sądowej kontroli planu ogólnego, pomimo nadania mu przez ustawodawcę charakteru aktu prawa miejscowego.”

 

Zdaniem NSA, wyznaczenie strefy bezpośrednio graniczącej z nieruchomością skarżącego oznacza dopuszczenie w ramach przyszłych ustaleń planistycznych funkcji zabudowy mieszkaniowej i usługowych na terenach dotychczas związanych z funkcją zieleni. Nie jest to wyłącznie zapowiedź możliwej zmiany polityki przestrzennej, lecz ustalenie wynikające z obowiązującego aktu prawa miejscowego. Ustalenia dotyczące nieruchomości sąsiednich mogą wpływać na sposób wykonywania prawa własności przez skarżącego, nawet jeżeli nie zmieniają bezpośrednio przeznaczenia jego nieruchomości - prawo własności nie jest bowiem wykonywane w oderwaniu od prawnego sposobu zagospodarowania otaczającej przestrzeni.

 

Sam fakt, że zaskarżony plan ogólny nie zmienia strefy planistycznej obejmującej nieruchomość skarżącego, według NSA nie wyklucza naruszenia jego interesu prawnego. Nie oznacza to jednak automatycznego przyznania legitymacji do kwestionowania wszystkich ustaleń planu dotyczących terenów sąsiednich - każdorazowo konieczne jest wykazanie konkretnego związku pomiędzy treścią zaskarżonych ustaleń a prawnie chronioną sytuacją skarżącego.

 

W konsekwencji – zdaniem NSA – skarżący wykazał naruszenie interesu prawnego. Źródłem tego interesu jest prawo własności nieruchomości objętej planem ogólnym, natomiast jego naruszenie wynika z normatywnego określenia możliwości przyszłego zagospodarowania terenów sąsiednich, pozostających w bezpośrednim związku z warunkami korzystania z tej nieruchomości. Warto zwrócić uwagę na zastrzeżenie poczynione przez NSA, że powyższa ocena nie oznacza, że skarżącemu przysługuje legitymacja do kwestionowania wszystkich ustaleń planu ogólnego, ponieważ zakres kontroli powinien pozostawać w związku z naruszeniem indywidualnego interesu prawnego.

 

Sprawa skargi na plan ogólny trafi zatem ponownie do WSA w Gliwicach, który jest już związany oceną NSA w zakresie legitymacji skargowej skarżącego. WSA będzie zobowiązany do oceny merytorycznej złożonej skargi. Trzeba jednak zauważyć, że samo stwierdzenie istnienia legitymacji skargowej nie przesądza, czy kwestionowane ustalenia planu ogólnego zostały przyjęte z naruszeniem prawa. W tym zakresie WSA w Gliwicach dokona samodzielnej oceny prawnej.

Zainteresował Cię ten temat, masz wątpliwości lub pytania, a może potrzebujesz profesjonalnego wsparcia? Zapraszamy do kontaktu - Sebastian Pięta, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Drozd & Pięta.

 
 
 

Komentarze


Zawsze bądź na bieżąco...

Zapisz się, aby otrzymywać nasz newsletter.

Wszelkie treści zawarte na stronie mają charakter wyłącznie edukacyjno-informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Stan prawny zamieszczanych treści jest aktualny na dzień ich udostępnienia na stronie. Drozd & Pięta Kancelaria Radców Prawnych s.c. z siedzibą we Wrocławiu nie ponoszą odpowiedzialności za wykorzystanie jakichkolwiek informacji zawartych na stronie bez wcześniejszej konsultacji prawnej z pracownikami Kancelarii.

Dziękujemy za subskrypcję!

Administratorem danych osobowych jest Drozd & Pięta Kancelaria Radców Prawnych s.c. z siedzibą we Wrocławiu. Wyrażając chęć subskrybowania Newslettera akceptujesz Regulamin Newslettera oraz zasady przetwarzania danych osobowych, określone w polityce prywatności.

© 2024 Drozd & Pięta. Powered and secured by Wix

bottom of page